Mehdi Hosseini (born 1943, Kashan) is an Iranian painter, printmaker, researcher and educator. His work brings the geometry of Persian painting into a contemporary language of figures, everyday objects and quiet interior spaces; his career has also included teaching and developing art education in Iran.
مهدی حسینی، متولد ۱۳۲۲ در کاشان، نقاش، هنرمند چاپ، پژوهشگر و مدرس ایرانی است. او هندسهٔ نگارگری ایرانی را با بیانی معاصر از پیکرهٔ انسان، اشیای روزمره و فضاهای آرام پیوند میدهد و در کنار آفرینش هنری، در آموزش و گسترش تحصیلات هنر در ایران فعالیت کرده است.
Film
Film by Farivar Hamzeyi · Watch on YouTube
Interview
Edited from the interview transcript supplied by Farivar Hamzeyi, preserving the artist’s first-person account.
Discovering the studio
I was born in Kashan in 1322 [1943–44], but we moved to Tehran when I was a child. I attended Roshdiyeh and Neshat primary schools in the Amiriyeh neighbourhood, then Kherad High School.
The education system was different then. We had to choose between natural sciences, mathematics and literature. None seemed right for me, and I struggled to find a field in which I could work meaningfully.
Show MoreShow Less
Then an important event changed my life. Passing Amir Akram crossroads one day, I noticed a small brass sign. Apart from a name, I understood almost nothing on it: “Shokouh Riazi's atelier, graduate of the Beaux-Arts, Paris.” I did not know what an atelier was, what being a graduate meant or what the Beaux-Arts was. Yet in the uncertainty of adolescence, that sign caught my attention.
There were stairs beside it. I went up into a four-storey building that still exists, although it is now a knitwear workshop. I entered an unfamiliar space: a woman was teaching and a group of young people were working. Many later became leading Iranian painters, including Zenderoudi, Pilaram, Kaku Shirazi, Behzad Golpayegani and Taliyeh Kamran.
I discovered that there was a world beyond high school. I encountered easels, canvases and drawing boards. Instead of ordinary pens and pencils, there was charcoal. I understood that an atelier was a workshop where people came to paint.
They told me I could join and study with her. They explained what materials I needed. The very next day I entered a world I had never known.
Everyday objects and a new way of seeing
During my youth, the New York School had passed its peak and a younger generation had come to the fore, associated with Pop Art: artists such as Rauschenberg and Allen Jones. They worked, published books and were invited to speak at universities and exhibitions.
We were too young to claim that our own work had fully taken shape, so we certainly absorbed their influence. What mattered was their use of simple things: objects, settings and ordinary situations. Their methods offered a fresh view of the subject, creating a new atmosphere and conveying a different way of thinking. They could even reveal something poetic in a discarded object, such as a tin can. This was new to my generation, both American and Iranian, and we all felt the influence of that wave.
Those influences stayed with me during my first years back in Iran. I wanted to express that way of seeing through the perspective of an Iranian painter, with our own particular characteristics, rather than that of an artist in New York or elsewhere in America.
In my paintings you will find kitchen vessels, a container of water placed on an oil heater, or a woven blind hung in front of a window to protect a household's privacy. These ordinary things became important subjects in my work.
Teaching, writing and research
After returning to Iran, I continued teaching and making art. As cultural activity expanded, another responsibility developed: we were asked to write about exhibitions, artistic movements, artists and Persian painting.
I remember seminars held alongside the Tehran painting biennials at the Museum of Contemporary Art. Colleagues and I were invited to give talks, present papers and participate actively. Gradually this awakened my interest in writing. I owe that interest to friends and to activities that grew alongside my other work.
I have written around forty articles on Persian painting, the Far East, and modern Iranian and European painting. Some were published and others used for lectures.
As undergraduate programmes developed, more graduates wanted to continue studying. The government recognised that a bachelor's degree was not enough for their needs. Some students could gain admission to universities abroad, but most did not have that opportunity.
We therefore worked on postgraduate programmes. Further study became available in almost all the fields in which we already offered undergraduate degrees: painting, graphic design, art research, visual communication, illustration, dramatic literature and music. We planned and taught these courses.
Once the master's programmes were established, many graduates wanted to pursue further study. Universities were entrusted with that responsibility, and in the arts it fell to the art faculty. We planned doctoral programmes and admitted students. Many have since graduated, while others are writing their theses. These young researchers have produced outstanding dissertations. We are proud to have contributed this part of our work to society.
Colour, quiet and reflection
My palette tends towards cool colours and greys. The greys relate to the influence of the Baysunghuri Shahnameh and especially the Herat school. In those paintings, an overall grey tonality moves towards cool hues, with blue playing a leading role.
For me, cool colours and blue are associated with inwardness. I want a viewer to approach thought, reflection and introspection, rather than turn outward. I do not intend my compositions or colours to be aggressive or to produce an immediate agitation. I would rather invite viewers into quiet, encouraging them to pause and think before the work.
A friend compared my approach to a writer whose books created a calm atmosphere and encouraged reflection. Yet when my friend interviewed that writer, he learned that the writer had been editing war news in a newspaper office until two every morning while writing the book.
My friend saw something similar in my paintings. Living amid the movement and tension of the city, travelling to teach and supervising students, how could I arrive at such calm in colour and space? Perhaps it is a response to external and social circumstances. Painting becomes a place where I can, to some extent, release and free myself.
Tradition and geometric abstraction
My work comes from our traditional past. It is rooted in Iranian visual culture, and I have tried to reach my ideal of finding a new expression for that tradition.
In theoretical discussions too, such as those concerning Islam and modernity, people seek connections. I believe we must first understand our culture and tradition, then become familiar with modernity, and finally find a synthesis between these ways of thinking and expression. I have worked hard to find that synthesis.
Geometry has a dominant role in our traditional culture: in structure, composition and the motifs of Persian painting. Artists made effective use of it.
I recognise an affinity with that tradition in my own visual and mental approach. Drawing on its geometric structure and visual order, I have tried to develop a geometric abstraction in my work: an abstraction rooted in tradition.
The human figure and three-dimensional work
Whatever the period or prevailing outlook, ultimately the human being remains central. In my paintings, the human figure has a continuing, dominant role, as it does in other cultures. Throughout history it has taken different forms according to the conditions of its time.
I work within that context and use the human figure as a symbol. In our own time, I see contemporary humanity taking a two-dimensional form: fragmented, without identity and isolated.
My three-dimensional works belong to one period of my practice and return occasionally in others. They draw mainly on forms from folk culture. The birds, for example, come from plaster birds once made as toys, or from birds on the ceremonial standards used in religious observances. Depending on the work, I place them in cages, suspend them or depict them at play.
The horses also draw on toys: the rocking horses children ride. These are objects made by human hands. My three-dimensional work is therefore rooted in popular culture; its forms enter the work and become contemporary.
Continuity in practice
Understanding the roots of one's national culture, self-confidence, perseverance, openness to other cultures without prejudice or narrow-mindedness, and above all continuity in one's work: these can help any artist.
ویرایششده بر پایهٔ متن مصاحبهٔ ارائهشده از سوی فریور همزیی، با حفظ روایت اولشخص هنرمند.
کشف آتلیه
من متولد ۱۳۲۲ هستم، متولد کاشان، ولی در کودکی مهاجرت به تهران کردیم و دبستان را در مدارس رشدیه و نشاط در محله امیریه گذراندم، دبیرستان هم به دبیرستان خرد رفتم.
در زمان تحصیل من سیستم آموزشی به صورت الان نبود و ما باید یکی از سه رشته طبیعی، ریاضی یا ادبیات را انتخاب میکردیم و این موضوع برای من بسیار سخت بود چون هیچکدام از این رشته ها مناسب من نبود و نمیتوانستم فعالیت مناسب را داشته باشم.
نمایش بیشترنمایش کمتر
آن زمان بود که اتفاق مهم زندگی من رخ داد، روزی از چهار راه امیر اکرم میگذشتم که یک تابلو کوچک برنجی توجه مرا جلب کرد، من از نوشته روی تابلو بهغیر از یک اسم چیزی نفهمیدم، نوشته بود (آتلیه شکوه ریاضی، فارغ التحصیل بوزار پاریس)، نه میدانستم آتلیه چیست، نه معنی فارغ التحصیل را میدانستم، نه بوزار پاریس را میشناختم. اما در آن سرگشتگی نوجوانی این تابلو نظر مرا جلب کرد. دیدم کنار تابلو پله هایی هست، رفتم بالا، ساختمانی چهار طبقه بود که هنوز هم هست، اما الان کارگاه تریکو بافی است، رفتم بالا و با فضای غریبی مواجه شدم، دیدم خانمی آنجا مشغول تدریس است و تعدادی جوان آنجا مشغولند، البته بیشتر این جوانان بعد ها به نقاشان طراز اول این مملکت تبدیل شدند، مثل آقایان (زنده رودی، پیر آرام، کاکو شیرازی بهزاد گلپایگانی و از خانمها طلیعه کامران ). من هم وارد آن فضا شدم و دیدم غیر از دبیرستان جای دیگری هم هست. آشنا شدم با چیزهایی که نمیشناختم مثل سه پایه، بوم، تخته، دیدم که نه قلم و مداد متداول هست نه لوازم نوشتن و با ذغال طراحی آشنا شدم و متوجه شدم معنی آتلیه کارگاه است که جوانان میآیند و نقاشی میکنند.
به من گفتند میتوانی بیایی و زیر نظر خانم آموزش ببینی، لوازم لازم را برایم توضیح دادند و من از فردا آن روز وارد این دنیا شدم، دنیایی که اصلاً نمیشناختم.
اشیای روزمره و نگاهی تازه
در آن سالهای نوجوانی و جوانی من، مکتب نیویورک اوج و فعالیتش دیگر فروکش کرده بود و بیشتر نسل دوم روی کار بودند که اینها را تحت عنوان هنرمندان پاپ میشناختند مثل (راوشنبرگ، الن جونز )و این هنرمندان کار میکردند، کتاب چاپ میکردند و در دانشگاه ها و نمایشگاه ها برای سخنرانی دعوت میشدند.
در این زمان ما جوانان در حدی نبودیم که بگوییم کار ما شکل خودش را گرفته، بنابراین ما هم صد در صد از این هنرمندان تاثیراتی گرفتیم و این برای ما به نحوی حائز اهمیت بود، به خاطر اینکه این هنرمندان پاپ عوامل و اشیا و فضاهای بسیار ساده را انتخاب میکردند منتها با روشی که کار میکردند نگاه تازه ای را از آن سوژه ارائه میدادند، این رفتار فضای تازه ای را ایجاد میکرد، ذهنیت جدیدی را منتقل میکرد و میتوانست جریان تازه ای را شکل بدهد و در مواردی حتی یک مقدار شکل های شاعرانه را از ورای آن سوژه دور انداخته شده مثل یک قوطی کنسرو به بیننده منتقل میکردند، که اینها برای من و تمام هم نسلان من چه امریکایی چه ایرانی تازگی داشت و همه ما تاثیراتی را از این موج تازه گرفته ایم.
در نخستین سالهای که به ایران برگشته بودم این تاثیرات همراه من بود و تمام تلاشم این بود که این نوع نگاه را نه از منظر یک هنرمند نیویورکی، یا امریکایی مطرح کنم، بلکه از منظر یک نقاش ایرانی با توجه به ویژگیهای خودمان مطرح کنم. اگر به کارهای من دقت کنید، یک ظرف آشپزخانه، یک ظرف آب که روی بخاری نفتی میگذاشتند، حصیری که آویزان میشد مقابل یک پنجره تا حریم شخصی حفظ شود، در نقاشی من بسیار مطرح شده و به نمایش درآمده.
آموزش، نوشتن و پژوهش
بعد از آمدن به ایران کار آموزش و آفرینش کارهای هنری ادامه داشت تا اینکه وظیفه دیگری به ما محول شد، بر اساس سرعت گرفتن فعالیتهای فرهنگی در کشور از ما خواسته میشد راجع به مسائل هنری و نمایشگاه ها، مکاتب هنری و هنرمندان و نگارگری ایران مقاله هایی را بنویسیم. به خاطر دارم بعد از اینکه نخستین بینال تهران در موزه هنرهای معاصر بر گزار شد، همین طور سایر بینال ها، در کنارش سمیناری بود که از من و کسان دیگر میخواستند سخنرانی یا مقاله ای ارائه بدهیم و همینطور در این همایش ها حضور فعال داشته باشیم، این موضوع آرام آرام در من شوق نگارش را بوجود آورد و این را مدیون دوستان و این فعالیتهای هستم که ان را در کنار کارهای دیگر انجام دادم بطوری که میشود گفت حدود ۴۰مقاله از من در زمینه نگارگری ایران، شرق دور و نقاشی معاصر ایران و اروپا نوشته ام که یا چاپ شده یا بههرحال در سخنرانی ها استفاده کرده ام.
همانطور که ما با مقطع کارشناسی شروع کردیم، عدهٔ زیادی از جوانان که فارغ التحصیل میشدنداحتیاج به ادامه تحصیل داشتند، دولت آن زمان هم این نیاز را حس کرده بود که تحصیل در مقطع کارشناسی برای آنان کافی نیست و خیلی از دانشجویان هم جویای ادامه تحصیل بودند. طبیعتاً برخی از آنان امکان اینکه از دانشگاه های خارجی پذیرش بگیرند را داشتند ولی اکثر این دانشجویان این امکان را نداشتند.
بنابراین تلاشمان را در زمینه برنامه ریزی برای دوره های تکمیلی یا فوق لیسانس گذاشتیم. تقریباً برای تمام رشته هایی که مقطع لیسانس داشتیم این آموزشهای تکمیلی فراهم شد، مثل رشته های نقاشی، گرافیک، پژوهش هنر، ارتباط تصویری، تصویر سازی، ادبیات نمایشی رشته موسیقی را برنامه ریزی کردیم و آموزش دادیم.
بعد از تکمیل برنامه فوق لیسانس، ما مواجه شدیم با تعداد زیادی از این جوانان که خواهان تحصیلات بالاتر بودند این وظیفه هم به دانشگاه ها سپرده شد و در زمینه هنر به دانشکده هنر محول شد. شروع کردیم به برنامه ریزی دکتریو دانشجو گرفتیم، تا اکنون تعداد زیادی فارغ التحصیل داشتیم و تعداد زیادی هم در حال نوشتن تز خود هستند و رساله های درخشانی هم از سوی همین جوانان نگارش شده وبههرحال با افتخار این بخش را هم تحویل جامعه دادیم.
رنگ، آرامش و تأمل
در مورد کار نقاشی رنگهای من به طیف رنگهای سرد و خاکستری نزدیک است، رنگ خاکستری کارها برمیگردد به تاثیری که من از شاهنامه(بایسنقری)بویژه مکتب هرات گرفته ام، چون وقتی که به رنگهای مکتب هرات هم نگاه کنید میبینید یک طیف خاکستری روی کار احاطه دارد، به طیف مایههای سرد هدایت میشود و رنگهای آبی در آن یک نقش اساسی و اول را بازی میکند و از نظر روانشناسی رنگها، اصولاً رنگهای سرد و آبی به درونگرایی نزدیک هستند و من علاقه دارم وقتی بیننده با کار من مواجه میشود به اندیشه، به تأمل و در خود فرو رفتن نزدیک بشود، تا اینکه به بیرون از خودش توجه داشته باشد یا کار من روال تهاجمی داشته باشد، تاثیری بگذارد که موجب برانگیختگی بلا فاصله شود. من چنین نیتی در مجموعه ترکیب بندی و استفاده از رنگها ندارم، بلکه بیشتر تمایل دارم که به آرامش دعوت کنم بیننده را، به اندیشه هدایت کنم، که در مقابل کار مکث و تأمل کند.
یکی از دوستان این روش کار من را مقایسه میکرد با نویسنده ای که در نوشته هایش فضای آرامی را رقم میزد وخواندن کتابش باعث آرامش و تفکر میشد. اما میگفت وقتی با آن نویسنده مصاحبه کردم، دیدم وقتی این کتاب را می نوشته، هر شب تا دو صبح در دفتر روزنامه اخبار جنگ را می نوشته و ادیت میکرده. دوستم میگفت عین همین اتفاق در کارهای تو رخ میدهد که وقتی در فضای پر تحرک و پر تنش شهری زندگی میکنی و حتی مجبوری برای کار به محل آموزشی بروی و تمام این اموزشها و دانشجویان را سرپرستی کنی، چگونه میتواند به این آرامش از نظر فضا و رنگ برسی ؟به نظر من شاید این یک نوع واکنش باشد به موقعیت بیرونی و اجتماعی، اینجا محلی میشود برای اینکه بتوانم تا حدودی خودم را رها و آزاد کنم.
سنت و انتزاع هندسی
کاری که من انجام میدهم همانطور که قبلاً گفتم از پیشینه سنتی ما میاید یعنی ریشه در فرهنگ سنتی تصویری ایرانی دارد و تلاش کردم به آرمانی که دارم که همان پیدا کردن بیان نوینی از این سنت است، برسم.
حتی در زمینه نظری مثلاً اسلام و مدرنیته هم کسانی دنبال ایجاد پل ارتباطی هستند، به نظر من اولاً باید فرهنگ و سنت را خوب شناخت و دوم آشنا بود با فرهنگ مدرنیته و نهایتاً پیدا کردن سنتزی بین این دو رفتار و بیان. من تلاش زیادی برای پیدا کردن این سنتز کرده ام.
در فرهنگ سنتی ما هندسه نقشی غالب دارد، این هندسه هم از نظر ساختار مطرح است هم از نظر ترکیب بندی و استفاده از نقوشی که در نگارگری ما وجود دارد، البته که توانسته اند به نحو مطلوبی از این هندسه بهره ببرند.
بنده هم با توجه به ساختاری که از نظر بصری و ذهنی دارم، میبینم که این نزدیکی وجود دارد و سعی کردم با بهرهمندی از این ساختار هندسی و نظام فرهنگ تصویری سنتی یک نوع انتزاعی هندسی را در کارهایم ایجاد کنم، میشود گفت انتزاعی هندسی که ریشه در سنت دارد.
انسان و آثار سهبعدی
بههرحال در هر دوره ای با هر نوع ذهنیتی که حاکم باشد نهایتاً این انسان است که مطرح است و در نقاشیهای خودم هم که جستجو کنید، میبینید پیوسته انسان یک نقش حاکمی دارد، البته در فرهنگهای دیگر هم همینطور است. در طول تاریخ میبینیم که انسان شکل های متنوع و منطبق با شرایط زمان به خودش گرفته، من هم از همین بستر حرکت کرده ام و از همین نماد انسان استفاده کردم. ولی در دوره فعلی میبینیم که انسان معاصر یک فرم دو بعدی به خودش گرفته، تجزیه شده، بدون هویت و منزوی است.
در مورد حجمها هم که دوره ای در کارهایم وجود دارد و تفنناً در بعضی دوره های دیگر تکرار میشود، بیشتر از نمادهای سه بعدی عامیانه استفاده شده، مثلا مرغ ها از فرم مرغهای گچی که در قدیم به عنوان اسباب بازی ساخته میشد، گرفته شده، یا از مرغهایی که روی علامت مذهبی که در مراسم مذهبی استفاده میشود گرفته ام. البته بسته به شرایط کار، من این مرغ ها را در قفس میگذارم، یا آویزان میکنم ویا در حال بازی میکشم. در کارهایم اسب ها را که میبینید باز هم الهام گرفته شده از اسباب بازیی که بچه ها سوارش میشوند (راکینگ هورس)که اینها هم از نوعی دست آفریده انسان الهام گرفته شده، یعنی میتوان گفت مجموعه سه بعدی من ریشه در فرهنگ عامیانه دارد، که وارد کار میشود و امروزی و مدرنتر میشود.
استمرار در کار
آشنایی با ریشه های فرهنگ ملی، اعتمادبهنفس، پشتکار، آشنایی با سایر فرهنگها بدون هر گونه تنگ نظری یا تعصب و مهمتر از همه استمرار در کار میتواند برای هر هنرمندی مفید باشد.
Artworks
Show MoreShow Less
Ovals
Figures
Earlier works
Three-dimensional works
War
Biography reference: Mehdi Hosseini — Artebox